با ارگونومی در محیط کار از آسیب های شغلی پیشگیری کنید!
ارگونومی در محیط کار بهعنوان علمی که به تناسب انسان با محیط کار میپردازد اهمیت زیادی دارد، زیرا کارمندان ساعات زیادی از روز را در محیط کار سپری میکنند اما این علم اغلب نادیده گرفته میشود. با بهکارگیری اصول ارگونومی در طراحی و چیدمان محیط کار، میتوان از بروز آسیبهای اسکلتی-عضلانی، خستگی، استرس و سایر مشکلات سلامتی مرتبط با کار جلوگیری کرد. آیا شما هم با این مشکلات مواجه شدهاید اما برای حل آنها اطلاعات کافی ندارید؟ در این مقاله، به بررسی اصول ارگونومی در محیط کار مانند نور مناسب، استفاده از تجهیزات مناسب، دمای مناسب و تهویه هوا و ابعاد مختلف مزایای آن میپردازیم همچنین، راهکارهایی عملی برای مشکلات ارگونومی در محیط کار ارائه خواهیم داد.
برای آشنایی بیشتر با مفهوم ارگونومی در محیط کار با ما همراه باشید.
اصول ارگونومی در محیط کار
اصول اولیه ارگونومی، به بررسی تعامل انسان با محیط کار و ابزارهای آن میپردازد. هدف اصلی آن، طراحی و چیدمان محیط کار بهگونهای است که با تناسبات جسمی و روحی انسان سازگار باشد و از بروز مشکلات و خستگی در حین انجام کار جلوگیری کند. مقاله ارگونومی در محیط کار شامل موارد زیر میشود:
- نور مناسب
نورپردازی محیط کار باید از چند جهت تابیده شود و از خستگی چشم جلوگیری کند، عدم نورپردازی مناسب درنهایت بر بینایی شما تأثیر منفی میگذارد. همچنین، تابش نور زیاد و مستقیم به صفحهنمایش کامپیوتر بسیار تحریککننده است، به این معنی که سلامت روان شما نیز میتواند تحت تأثیر قرار گیرد.
تا حد امکان توصیه میشود از نور طبیعی استفاده کنید و برای کارهای دقیق نورپردازی موضعی مانند چراغ مطالعه قرار دهید.
- استفاده از تجهیزات مناسب
برای حفظ ارگونومی محیط کار باید وسایل مورداستفاده در کار متناسب با فیزیک و تواناییهای شما باشند، در حین کار باید از خم شدن، قوز کردن و حرکات ناگهانی جلوگیری کنید. انجام فعالیتهای تکراری برای مدت طولانی باعث خستگی و آسیبهای عضلانی میشود؛ بنابراین، لازم است تا حد امکان تنوع در فعالیتها ایجاد کنید و در فواصل زمانی کوتاه، از جاي خود بلند شده و حرکات کششی انجام دهید.
- دمای مناسب و تهویه هوا
گرما یا سرمای بیشازحد بر تمرکز شما تأثیر منفی میگذارد و باعث میشود اغلب بیقرار باشید. کیفیت پایین هوا در محل کار دشمن آشکار سلامتی است، بهخصوص در مورد بیماریهای واگیردار مشکلات زیادی ایجاد میکند.
دمای محیط کار باید در سطح مطلوب و مطابق با شرایط فصلی باشد.
- محیطی آرام و بدون سروصدا
سروصدای زیاد در محیط کار میتواند تمرکز را از بین ببرد و موجب استرس و خستگی شود. توصیه میشود با استفاده از عایقهای صوتی و تجهیزات کاهنده صدا این مشکل را کنترل کنید؛ طبق استاندارد سطح صدای مجاز در محیط کار 85 دسیبل است.
اجرای اصول ارگونومی در محیط کار نیازمند همکاری همهجانبه مدیریت، کارکنان و متخصصان ارگونومی است. آموزش ارگونومی به کارکنان، نقش مهمی در ارتقای آگاهی آنها نسبت به خطرات عدم استفاده از ارگونومی دارد.
اگر به دنبال مطلبی مفیدتر در زمینه ارگونومی هستید پیشنهاد میکنیم مقاله ارگونومی چیست؟ را مطالعه کنید و با انواع ارگونومی بیشتر آشنا شوید.
مشکلات ارگونومی در محیط کار
مشکلات ارگونومی شامل مسائلی میشود که به دلیل عدم تناسب بین شما و کار به وجود میآیند، این مسائل میتوانند موجب ناراحتی، درد و حتی آسیبهای جدی بهسلامتی شوند و درنهایت بر بهرهوری و کیفیت کار تأثیر منفی بگذارند.
نشستن یا ایستادن در زمان طولانی در یک وضعیت، خم شدن یا چرخش مکرر میتواند به درد گردن، کمر، شانه و مچ دست منجر شود. همچنین استفاده از تجهیزاتی که بهدرستی تنظیمنشدهاند موجب فشار عضلانی و آسیبهای حرکتی میشوند.
مشکلات ارگونومی در محیط کار باعث کاهش بهرهوری و افزایش هزینهها میشود، کارمندان در چنین محیطی احساس راحتی نمیکنند و روحیه پایینی دارند درنتیجه از کار خود ناراضی هستند.
با انجام اقداماتی ساده، بسیاری از مشکلات ارگونومی در محیط کار را رفع کنید
با رعایت این نکات ساده میتوانید محیط خود را به مکانی امنتر و سالمتر تبدیل کنید و از بروز مشکلات ارگونومی در محیط کار جلوگیری کنید.
- تنظیم صندلی و میز کار:
صندلی را بهگونهای تنظیم کنید که پاهای شما صاف روی زمین قرار گرفته و زانوها در زاویه 90 درجه خم شوند، از یک زیرپایی قابل تنظیم برای حفظ موقعیت صحیح پاها و زانوها استفاده کنید، همچنین صندلی باید دارای پشتیبان کمر قابل تنظیم باشد تا از قوس کمر شما حمایت کند.
طبق دستورالعمل ارگونومی در محیط کار ارتفاع میز باید بهاندازهای باشد که آرنجهای شما در زاویه 90 درجه خمشده و مچ دستها در حالتی صاف قرار بگیرند، فاصله میز با صندلی را در حالتی قرار دهید که بین زانوها و لبه میز، بهاندازه یکمشت فضا وجود داشته باشد.
توجه داشته باشید که تنظیمات مناسب برای هر فرد ممکن است متفاوت باشد، بنابراین با آزمایش و خطا بهترین حالت را برای خود پیدا کنید.

- تنظیم صحیح کامپیوتر:
برای حفظ سلامتی و ارگونومی در محیط کار، تنظیم صحیح صفحهنمایش کامپیوتر از اهمیت بالایی برخوردار است؛ صفحهنمایش باید در سطح چشم شما قرار بگیرد تا از خم شدن گردن جلوگیری شود.
علاوه بر این، سایر تجهیزات جانبی مانند کیبورد و ماوس نیز باید در وضعیتی استاندارد باشد تا از فشار به عضلات و مفاصل شما کاسته شود.
استفاده اصولی از کامپیوتر مبحثی مفصل است که نیاز به بررسی دقیق دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، میتوانید مقاله ارگونومی کار با کامپیوتر را مطالعه کنید. این مقاله حاوی نکات مفیدی برای رفع مشکلات ارگونومی و حفظ سلامتی در هنگام کار با کامپیوتر است. با رعایت این نکات ساده، میتوانید از سلامتی خود در هنگام کار با کامپیوتر محافظت کرده و از خستگی و دردهای عضلانی جلوگیری کنید.
- انجام تمرینات کششی منظم:
بر اساس اصول ارگونومی در محیط کار، انجام حرکات کششی بهطور مرتب در محل کار، فواید زیادی برای سلامتی و تناسباندام شما دارد. این حرکات به افزایش حرکت مفاصل کمک میکنند. هر 30 دقیقه یکبار از جای خود بلند شوید و چند حرکت کششی انجام دهید، این کار به کاهش تنش عضلانی و بهبود گردش خون کمک میکند و موجب حرکت مفاصل میشود.
روی عضلات اصلی که در محل کار بیشتر از آنها استفاده میکنید تمرکز کنید، مانند عضلات گردن، پشت، شانهها، بازوها و پاها. نفس عمیق بکشید، بهآرامی و با کنترل کشش انجام دهید تا حدی که احساس درد نکنید.

- نظم و ترتیب در محیط کار:
برخی از محیطهای کاری به دلیل بینظمی و شلوغی، فضایی نامناسب برای رفتوآمد کارکنان است. این مسئله احتمال برخورد با اشیاء و اجسام مختلف را افزایش میدهد و به دنبال آن، خطر آسیبدیدگی کارکنان را بهطور قابلتوجهی بالا میبرد. حتی یک سیم ساده که در مسیر عبور و مرور قرارگرفته باشد، میتواند باعث زمین خوردن و صدمات جسمانی شود.
بر اساس دستورالعمل ارگونومی در محیط کار، نظم و ترتیب نهتنها به زیبایی و آراستگی فضا کمک میکند، بلکه ازنظر ایمنی برای سلامتی کارکنان حائز اهمیت است.
مزایای استفاده از پمفلت ارگونومی در محیط کار
پمفلت ارگونومی در محیط کار، یک راهنمای مختصر و آموزنده است که بهمنظور آگاهیبخشی به کارکنان و کارفرمایان در مورد اصول ارگونومی و نحوه اعمال آنها در محیط کار طراحیشده است. این پمفلتها را میتوان بهصورت چاپی یا الکترونیکی تهیه کرد و در اختیار کارکنان و مدیران قرارداد.
پمفلت موجب کم شدن خطرات و آسیبها در محیط کار میشود و در مقابل بهصورت چشمگیری هزینهها کاهش پیدا میکنند، این امر باعث میشود کارکنان سالم، شاد و کارآمدتر باشند.
چرا ارگونومی در محیط کار مهم است؟
من بهعنوان یک نویسنده، همیشه به دنبال راههایی برای افزایش راحتی و کارایی در محیط کار بودهام. مدتها پیش بعد از چند ساعت کار با لپتاپ روی میز معمولی، دستهایم در حالت نامناسبی قرار میگرفتند و دچار کمردرد و گردن درد مزمنی شدم و مجبور بودم مدام از جایم بلند شوم و حرکات کششی انجام دهم تا درد را تسکین دهم.
این مشکلات تمرکز و کارایی من را بهشدت تحت تأثیر قرار داده بودند، بعد از مدتی تحقیق متوجه شدم که وضعیت نامناسب و عدم استفاده از تجهیزات ارگونومی در محیط کار عامل اصلی این دردها بودهاند.
بالاخره تصمیم گرفتم از یک استند لپتاپ استاندارد استفاده کنم و صفحهنمایش لپتاپ را تنظیم کنم تا دیگر نیازی به خم شدن نداشته باشم. این کار باعث شد تا فشار از روی گردنم برداشته شود و درد و خستگی آن بهطور قابلتوجهی کاهش یابد، علاوه بر این با استفاده از استند، مچ دستهایم نیز در زاویه مناسبتری قرار گرفتند و درد آنها نیز از بین رفت.
من از استند لپتاپ گودوود استفاده میکنم که ازنظر من بسیار کاربردی و راحت است. شما میتوانید برای آشنایی با انواع استند لپتاپ و مشخصات هرکدام نگاهی به صفحه استند لپتاپ بیندازید و از میان مدلهای مختلف با توجه به نیازها و سلیقه خود، بهترین گزینه را انتخاب کنید.
سخن آخر
ارگونومی در محیط کار، مانند یک معجزه عمل میکند و سلامتی، بهرهوری و رضایت شغلی را به ارمغان میآورد.
با رعایت اصول ارگونومی، استرس و خستگی کارکنان بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند و تمرکز و انگیزه آنها برای کار افزایش مییابد.
این امر به پیشگیری از بیماریها و آسیبهای شغلی مانند کمردرد، گردن درد، مچ دست درد و خستگی چشم کمک میکند.
اصول ارگونومی در محیط کار فقط مخصوص ادارات نیست، شما باید در محیط کار منزل نیز نکات سلامتی ارگونومی را رعایت کنید. برای آگاهی بیشتر در این زمینه، مطالعه مقاله بهبود ارگونومی فضای کار در خانه را به شما توصیه میکنیم و از مزایای متعدد آن بهرهمند شوید.
سرمایهگذاری در ارگونومی، فواید متعددی برای کارکنان، کارفرمایان و درنهایت جامعه به ارمغان خواهد آورد، زیرا با بهکارگیری نکات ساده و کاربردی که در این مقاله بیان کردیم، میتوانید ارگونومی محیط کار خود را ارتقا دهید.
اگر شما راهکارهای دیگری را استفاده میکنید که در این مقاله به آنها اشاره نشده است، حتماً با ما به اشتراک بگذارید تا از تجربیات مفید شما بهرهمند شویم. باهم میتوانیم محیط کاری سالمتر، پربارتر و شادتر برای خود و دیگران ایجاد کنیم.
سؤالات متداول
ارگونومی در محیط کار چیست؟
ارگونومی، علم تطبیق انسان با محیط کار، به دنبال ایجاد تناسب بین انسان و فضای کاری او است.
چرا ارگونومی در محیط کار مهم است؟
ارگونومی به حفظ سلامتی، افزایش بهرهوری و ارتقای رضایت شغلی کارکنان کمک میکند.
چه نوع مشکلاتی ممکن است در اثر عدم رعایت اصول ارگونومی در محیط کار ایجاد شود؟
کمردرد، گردن درد، مچ دست درد، خستگی چشم و …